Częstotliwości nadawcze programów TVP w 1980 r w Polsce

 

Reklama prasowa polskich odbiorników radiowych "Akord" i "Taraban" z IV 1980 r.

 

„Mała historia symfonicznego rocka” - wspomnienie o cyklu audycji muzycznych nadanych w Programie III PR w dniu 30 XI 1980 r.

 

W dniu dzisiejszym mija dokładnie 45 lat od chwili (wtedy też była niedziela) gdy w Polskim Radiu nadano trzyczęściową audycję muzyczną pt. „Mała historia symfonicznego rocka”. Wywarła ona na mnie bardzo duże wrażenie i w dużym stopniu sprawiła, że stałem się fanem tego stylu muzycznego. 

W niedzielę w dniu 30 XI 1980 r. w woj. katowickim była już zimowa pogoda, gdyż był to typowo późnojesienny pochmurny dzień z temperaturą w dzień wynoszącą ok. -4 stopnie, która nocą spadła poniżej – 6 stopni.

W amerykańskim magazynie „Time” z 1 XII 1980 r. pisano z ironią, że Polska jako kraj bloku sowieckiego z ekonomią opartą na dogmatach marksizmu-leninizmu zaapelowała do kapitalistycznego Zachodu o pomoc finansową. Oczywiście wszystko to związane było z ogromnym długiem jaki ujawnił się w PRL po strajkach sierpniowych w 1980 r. Informowano, że rząd w Warszawie zwrócił się do USA, gdzie Polska była już zadłużona na kwotę 1,2 mld dolarów w formie kredytów, o pożyczkę w wysokości 3 mld dolarów. Przy tej okazji podano, że kraje Bloku Wschodniego były w tym czasie winne państwom zachodnim już 70 mld dolarów (wszystkie kraje świata miały wtedy dług sięgający 600 mld dolarów). Pieniądze te potrzebne były polskiemu rządowi głównie do importu żywności, a ta była potrzebna do uspokojenia nastrojów społecznych. Jednak administracja Cartera pozostawiła decyzję w tej sprawie nowemu prezydentowi, czyli Reaganowi. Pożyczka o jaką polski rząd zabiegał w Waszyngtonie potrzebna była też na potrzeby spłaty 7,5 mld dolarów odsetek i kapitału z całego 21 mld długu kraju. Jak zauważono rząd w Warszawie już wtedy musiał przeznaczać aż 82% swoich dochodów z eksportu (sprzedaży zagranicznej) na obsługę tego długu. Większość tego długu wynikała ze złego zainwestowania i niegospodarności kapitału pozyskanego na budowę nowocześniejszego przemysłu w drugiej połowie lat 70. Złą sytuację Polski pogłębiły także inne czynniki: spadek eksportu stali i tekstyliów w związku z dekoniunkturą na rynkach światowych pod koniec tej dekady. Natomiast niedofinansowane polskie rolnictwo nie tylko nie przyczyniało się do pozyskiwania funduszy eksportowych, ale nie było w stanie zaspokoić nawet potrzeb rynku wewnętrznego. Ostatecznie to brak mięsa i wzrost jego cen doprowadziły do strajków robotniczych latem 1980 r. 

Wskazywano też, że banki zachodnie chętnie udzielały wcześniej pożyczek krajom Europy Wschodniej, bo uważały one rządy komunistyczne za wiarygodne. Tę wiarygodność zwiększał też ZSRR, bo wszyscy uważali, że Sowieci nie pozwoliliby żadnemu swojemu satelicie zbankrutować. W przeszłości Sowieci pomagali Polsce w spłacie zadłużenie, ale w 1980 r. w związku z kosztami wojny w Afganistanie nie wykazali chęci pomocy w tym zakresie. Niewypłacalność Polski wzbudziła obawy krajów i banków na całym świecie o spłacanie zaciągniętych pożyczek przez innych dłużników.

Oczywiście w polskiej lokalnej „Trybunie Robotniczej” wydawanej w Katowicach też wspominano o problemie zadłużenia Polski, ale pomijano przy tym wszelkie niewygodne fakty z tym związane, czyli ok. 90% właściwiej treści. Tym nie mniej bardziej zorientowani mogli doszukać się w wizycie ministra finansów PRL Marian Krzaka i Witolda Bienia – Prezesa Narodowego Banku Polskiego w Moskwie dramatycznej próby uzyskania od ZSRR doraźnej pożyczki na potrzebnej do ratowania tonącej gospodarki. Jednak ich rozmowy z Iwanem Archipowem (I zastępca przewodniczącego Rady Ministrów ZSRR) i Władimirem Ałchimowem (przewodniczący Zarządu Banku Państwowego ZSRR) nie przyniosły większych rezultatów.

Tym niemniej pod koniec roku ZSRR udzielił Polsce pewnej pomocy finansowej w walutach wymienialnych i towarowej w wysokości 690 mln dolarów. Dostawy towarowe objęły m.in. zboże, ryby i konserwy rybne, olej słonecznikowy, cebulę, herbatę, pastę pomidorową, sery oraz niektóre wyroby przemysłowe powszechnego użytku. Zapowiedziano też, że w 1981 r pomoc ta zostanie zwiększona do kwoty 1,1 mld dolarów w kredycie w walutach wymienialnych. Przy tej okazji podkreślono, że ZSRR pokrywał następujące ilości polskiego zapotrzebowania na: import paliw i energii (75%), gazu zimnego (100%), rudy żelaza i bawełny (70%). Ponadto dostarczał Polsce maszyny i urządzenia, środki transportu i nowoczesne technologie. 

W związku wygraną Ronalda Reagana w wyborach prezydenckich w Stanach Zjednoczonych Stanach, polski rząd, a za nimi polskie media, z wielką nadzieją liczył na poprawę stosunków pomiędzy ZSRR i USA. Wiedziano bowiem o tym, że poprawa sytuacji gospodarczej Polski nastąpi tylko przy powrocie do polityki odprężenia pomiędzy Wschodem a Zachodem przy zachowaniu zasady równowagi sił. Taka zmiana pozwoliłaby rządowi w Warszawie na ponowne uzyskanie nowych pożyczek i pomocy gospodarczej z Zachodu. 

Podano też do wiadomości, że 28 XI 1980 r. w Komitecie Centralnym PZPR w Warszawie odbyło się spotkanie I sekretarzy Komitetów Wojewódzkich i kierowników wydziałów KC PZPR. Obradom tym przewodniczył I sekretarz KC PZPR Stanisław Kania. W czasie tego zebrania wskazano na konieczność wzmożenia wysiłków na rzecz konsolidacji partii komunistycznej w Polsce. Podczas narady omawiano m.in. kierunki socjalistycznej odnowy partii i przywrócenia leninowskich norm w życia partii. Spotkanie to było przygotowaniem do VII Plenum KC PZPR odbytego 1-2 XII 1980 r. podczas którego podjęto decyzję o odwołaniu z funkcji I sekretarza PZPR Edwarda Gierka i mianowanie na to stanowisko Stanisław Kanię (faktycznie sprawował on je już od 6 września).

W dniu 27 XI 1980 r. Sejmowa Komisja Handlu Zagranicznego PRL zajmowała się kwestią zwiększenia eksportu i efektywności produkcji na tym polu w celu pozyskania dewiz koniecznych do spłaty gigantycznego zadłużenia państwa. Niezależnie od tego wskazano na to, ze rozwój eksportu nie może uszczuplać rynku wewnętrznego, co było wewnętrznie sprzeczne ze sobą. Bo skoro chciano za wszelką cenę zwiększać eksport, to musiało się to z konieczności odbywać kosztem zubożenia rynku wewnętrznego. 

W związku ze zbliżającą się „Barbórką” sporo miejsca poświęcono górnikom i ich pracy jako pracownikom kluczowego dla państwa i polskiej energetyki przemysłu węglowego. Ale przy tej okazji podano też, że w związku ze strajkami władze musiały skorygować wielkość wydobycia węgla w 1980 r z 11 mln 750 tys. do 10,7 mln ton, a dzienne wydobycie z 640 do 580 tys. ton. Wskazano też na spadek dyscypliny pracy i wydajności w zakładach górniczych. 

Zmęczeni sytuacją polityczną i gospodarczą w kraju zwykli ludzie martwili się głównie tym, jak zapewnić sobie i swym rodzinom żywność i ogrzewanie na nadchodzące święta. Z tego powodu najbardziej cieszyły ich takie wiadomości jak ta, że Zjednoczenie Gospodarki Rybnej w Szczecinie sprowadzi do kraju na święta ryby. Podano, że zakupiono 2,5 tys. ton karpi z Jugosławii, Węgier, RFN i Danii. W ZSRR zakupiono 4 tys. Ton konserw rybnych, z czego 3 tys. ton miało nadejść w okresie przedświątecznym, a także 2 tys. ton sardynki solonej (z tego 300 ton przed świętami). Poza tym sardynki zakupiono też w Maroku (250 ton).

Mniej ekscytująca ale za to bardziej przyszłościowa była informacja, że 29 listopada w Warszawie podpisano protokół pomiędzy przedstawicielami rządu polskiego i bułgarskiego o wzajemnych dostawach towarów i płatnościach w 1981 roku. W ramach tej wymiany Polska miała otrzymać z Bułgarii dostawy warzyw i owoców, ich przetworów, a także alkohole: wino, szampan i koniaki. Ponadto kraj miał dostarczyć nad Wisłę wyroby przemysłowe w tym części zamienne do wózków podnośnikowo-jezdnych i elektrowciągów, filtry olejowe i powietrzne do samochodów, tuleje cylindrowe z tłokami oraz podzespoły elektroniczne.

Dla większości mieszkańców Polski, w tym województwa katowickiego gdzie mieszkałem jedyną powszechnie dostępną rozrywką były wtedy programy Telewizji Polskiej i audycje Polskiego Radia. Ci co mieli więcej pieniędzy, więcej czasu i szczęścia mogli też pójść do teatru, kina lub muzeum w swoim mieście. 

Niestety oferta programowa TVP tego dnia obejmująca dwa programy telewizyjne nie przedstawiała się szczególnie imponująco, bo z powodu braku środków nie było w nich zbyt wielu atrakcji, np. zagranicznych filmów. Ja wtedy byłem nastolatkiem mieszkającym w Jastrzębiu-Zdroju, a wiec gdzieś na południowym końcu Polski i tym bardziej miałem ograniczone możliwości dostępu do dóbr kultury. Z tego powodu że już wtedy program telewizyjny mnie nie interesował, stąd skupiłem się na słuchaniu audycji muzycznych Polskiego Radia. TVP już wówczas nadawała niektóre programy w kolorze, ale moi Rodzice telewizor do odbioru takich programów mogli sobie kupić dopiero w 1990 r., a więc 10 lat później.

Program I TVP przedstawiał się następująco:
Dzienniki: 12.00 19.30 (k)
6.20 TTR — Hodowla zwierząt sem. III Żywienie i użytkowanie kur niośnych
6.50 TTR — Mechanizacja rolnictwa. Mechanizacja zbioru zielonek na siano (powt.)
7.20 RTSS — TTR — Nasze spotkania
7,40 Nowoczesność w domu i zagrodzie
8.10 Emerytury dla rolników
8.20 Telewizjada — Sport dla wszystkich (kolor)
9.00 Dla młodych widzów — Teleranek — Poranek Andrzejkowy oraz „Niedźwiedź pana Adamsa” (ameryk. film przygodowy, kolor)
16.20 Antena (kolor)
10.50 Reportaż filmowy (kolor)
11.00 Poranek symfoniczny dedykowany pracownikom huty „Baildon”. Wykonawcy: Wielka Orkiestra Symfoniczna PRiTV pod dyrekcją Tadeusza Wojciechowskiego. Solista — Edward Ziemkowski — skrzypce (kolor — z Katowic)
12.20 Przyroda i postęp (kolor)
12.50 Dla dzieci: Przygody Sindbada — „Przygoda z duchem Lampy” — jap. film animowany (kolor)
13.15 Telewizyjny Koncert Życzeń (kolor)
TYLKO W NIEDZIELE
14.00 Książki na które czekamy — zbieranie darów dla Biblioteki Narodowej
14.10 Detektyw historii — o nieznanych miejscach w Warszawie i okolicy, związanych z Powstaniem Listopadowym
14.35 Jak mieszkamy? — reportaż
15.00 losowanie Dużego Lotka
15.10 Spotkanie z pisarzem — Jerzy Putrament
15.35 Mój koncert — muzyczne fascynacje Aleksandra Bardiniego
16.20 „Będziem Polakami — szlaki kultury pilskiej” — rozważania prof. Janusza Tazbira
16.45 „Księgonosze” — reportaż filmowy z Domu Kultury przy Zakładach Azotowych w Tarnowie
17.00 Pytania na dziś — Aktualne problemy kulturalne
17.25 Filmy Charlie Chaplina - Cyrk — komedia z 1923 roku
18.30 Pytania na dziś
19.00 Książki na które czekamy — finał akcji zbierania darów dla Biblioteki Narodowej
19.05 Wieczorynka — Pszczółka Maja
20.10 Henryk IV król Francji odc. IV — „Niebezpieczny rok” — film historyczny prod. francuskiej
21.15 Sportowa niedziela
21.45 Aukcja dzieł sztuki ZPAP na rzecz „Solidarności” w Muzeum Narodowym w Warszawie
21.55 Kabaret Starszych Panów

Oferta programowa Programu II TVP była jeszcze skromniejsza:

9.45 Alina i Czesław Centkiewiczowie — film dokumentalny
10.30 My, rocznik powojenny — program wojskowy (kolor)
Spotkania w dwójce
11.00 Przeboje tygodnia w nich m.in. „Tajemnica Enigmy” odc. III „Próba dywersji” — film wojenny TP
12.35 Życie na ziemi ode. IX „Pojawienie się ssaków ’
13.35 Spotkanie z gwiazdą — Marc Seaberg — przeboje w stylu pop-disco
14.15 Popołudnie fauny i flory
15.00 Sportowy magazyn sprawozdawczy
15.55 Teatr Telewizji: Eugeniusz Szwarc — „Smok” — reż. Maciej Wojtyszko
17.25 Mój Kochanowski — widowisko publicystyczne
18.10 Stereo i w kolorze — recital pianistyczny Johna Browninga (kolor)
19 30 Dziennik telewizyjny
20.10 Najdziesz tu fraszkę — program literacko-muzyczny oparty na fraszkach poety
20.35 Labirynt — turniej literacki
21.05 Rozmowa o serialu „Henryk IV”
21.30 Teatr Telewizji: Stanisław Wyspiański — „Noc Listopadowa” reż. Andrzej
Wajda, występują: Jan Nowicki, Teresa Budzisz-Krzyżanowska. Zofia Jaroszewska, Jerzy Stuhr, Barbara Bossak i inni

Innymi słowy w obu programach tego dnia wyświetlono tylko jeden film fabularny, i to bardzo stary, bo pochodzący z 1923 r. obraz „Cyrk” z Charlie Chaplinem, a także jeden odcinek serialu francuskiego „Henryk IV król Francji”. W Programie II jedyną atrakcją była sztuka S. Wyspiańskiego „Noc Listopadowa” przygotowana w ramach Teatru Telewizji.

Jak już wcześniej wspomniałem, Ci co mieszkali w dużych miastach mogli tego dnia pójść na jakiś film do lokalnego kina. Najwięcej takich możliwości mieli mieszkańcy Katowic. Program tamtejszych kin przedstawiał się tego dnia następująco:
Rondo — „Glina czy tajniak” (18, fr., godz. 18.00); Kosmos — „Rocky II” (15, USA godz. 9.30, 12.00, 14.30, 17.00), Rialto — „Bez skrupułów” (15, fr. Godz. 12.30, 15.00, 17.30, 20.00); Zorza — „Dziedzictwo” (18, ang. 15.00, 17.30, 19.45); Światowid — „Człowiek z marmuru” (15, godz. 13.00, 16.00, 19.00); Pałac Młodzieży, sob.: „Jenny i Toby wśród dzikich zwierząt” (b.a., USA, 15.00, 17.00), niedz.; „Dwaj rywale” (pol., 10.00, 12.15), niedz. „Dziki niedźwiedź” (b.o., radz., 14.00), I. „Port lotniczy 77” (12, USA, 15.45), II. „Wendeta” (18, fr. 18 00); Przyjaźń — „Lot nad kukułczym gniazdem” (18, USA, 17.00, 19.00, niedz. dod. 15 00); Apollo — „Kobieta pod presją” (15, USA, 17.00, 19.00, niedz. 11.00, 15.00).

W moim rodzinnym mieście Jastrzębiu-Zdroju można było tego dnia zobaczyć następujące filmy: w kinie Panorama  — „Dziedzictwo” (18, ang.), w kinie Zdrój – „Zwolnienie warunkowe” (18, USA 18.00).

W praktyce mogłem pojechać do jednego z kin w Jastrzębiu-Zdroju, bo Katowice ze względu na odległość nie wchodziły w grę, ale nawet takich wyjazd był dla mnie trudny, bo mieszkałem w jednej z odległych dzielnic miasta i dojechanie do centrum, zwłaszcza wieczorem nie było łatwe. Z tego powodu nie jeździłem do kin w tym mieście, a jak już to do kina „Znicz” w Żorach. 

Nie lepiej pod względem repertuarowym niż program w TVP przedstawiał się program radiowy tego dnia, ale na szczęście było w nim kilka ciekawych dla mnie propozycji muzycznych i uwielbiany przez ze mnie program satyryczny „60 minut na godzinę”. Natomiast w teoretycznie najlepszym technicznie, bo stereofonicznym Programie IV, nie licząc południowej audycji „Studio stereo zaprasza”, praktycznie nie było dobrej audycji muzycznej – a zwłaszcza wieczorem. Czasy pamiętanych przez wielu do chwili obecnej „Wieczorów płytowych”, w których prezentowano nowe zachodnie płyty z muzyką pop i rock miały dopiero nadejść za kilka lat. Największą atrakcją tego dnia było nadanie w wspomnianym „Studio stereo” w godz. od 13.30 do 14.10 drugiej strony płyty „Revolver” zespołu The Beatles. 

PROGRAM III
na UKF 65,99 MHz
7.05 Za kierownicą.
7.30 No góralską nutę.
7.50 Na poboczu wielkiej polityki.
8.00 Nasze typy.
8.35 Komu piosenkę.
9.00 „Lat nad kukułczym gniazdem" — 5 odc.
9.10 śpiewa zespól Swingle Singers.
9.30 W stronę kultury.
9.50 Śpiewa zespół Linha Singers.
10.00 60 minut na godzinę.
11.00 Hanna Banaszek śpiewa standardy.
11.15 Niedzielna szkółka muzyczna.
12.00 Ryba ryba żyje — 2 odc. słuchowiska.
12.25 Muzyka z sal koncertowych.
12 30 Przeboje z nowych płyt.
14.05 Kontrapunkt.
14.30 Z nagrań Programu III.
15.00 W mieście wesele — reportaż.
15.20 Nieokiełznany — nowa płyta Eda Tonica.
16.00 Literackie upodobania.
16.15 Mata historia symfonicznego rocka.
17.00 Zapraszamy do Trójki.
19.00 Mała historia symfonicznego rocka.
19.35 Opera tygodnia.
19.50 „Lot nad kukułczym gniazdem”.
20.00 Jazz piano forte.
20.40 Wstążka z Warszawianki.
21.00 Divertimenti Józefa Haydna.
21 30 Gomółkowe Melodyje.
22 08 Gwiazda Siedmiu Wieczorów — zespół Yu.
22.15 Ballady na flet i fortepian.
22.30 Wielkie gwiazdy starego kina.
23.00 Jesienne pejzaże i nastroje.
23.05 Mała historia symfonicznego rocka.
23.50 Jan Parandowski — Natchnienie.
24.00 Między dniem a snem.

PROGRAM IV
na UKF 68,33 I 68,96 MHz
8.05—11.00 Program Rozgłośni Katowice.
8.05 Omówienie programu.
8.10 Śpiewaj z nami.
8.25 Gawęda Babci Bronisławy.
8.30 Mikrofon i Muzy program literacko-muzyczny w tym: Bar „Świat" — reportaż — Nowe wiersze Andrzeja Pańty — Audycja jednorazowego użytku — Słynni pianiści jazzowi (stereo).
11.00 13 lekcja języka łacińskiego.
11.20 Fonoteka folkloru.
11.35 Zgadnij, sprawdź, odpowiedz.
12.05 Teatr Klasyki dla Młodzieży Szkolnej.
13.01 Przeboje Studia Gama.
13.10 Klub olimpijczyka.
13,30 Studio stereo zaprasza.
14.10 Wersje i kontrowersje publicystyka naukowa.
14.40 Muzyka z jednej płyty (stereo).
15.00 Teatr PR „Koczowisko" — słuchowisko.
16.05 – 17.30 Program Rozgłośni Katowice
16.05 Omówienie programu, komunikaty.
16.10 Brakujące ogniwo — słuchowisko.
16.35 Wielkie interpretacje — Academy of St. Martin (stereo).
17.00 Stereofoniczny koncert życzeń (stereo).
17.29 Komunikat dla górnictwa.
17.30 Warszawski tygodnik dźwiękowy.
18.00 Stereo i w kolorze (stereo).
19.15 Radiolatarnia.
19.45 Ideolog warszawskiego pozytywizmu.
20.15 Festiwal w Salzburgu 1980: W. A. Mozart (stereo).
22.10 Wiadomości sportowe.
22.20 Dalszy ciąg opery Mozarta.
23.00 Koniec programu i hymn.

Jak z tego widać jedynie w Programie III były tego dnia dwie ciekawe dla melomana lubiącego rocka audycje muzyczne. Pierwszą z nich była audycja „Nowa płyta” nadana w godz. od 15.20 do 16.00 w której zaprezentowano obszerne fragmenty podwójnego albumu „Neosedlani” z 1979 r. jugosłowiańskiego wokalisty i kompozytora Dado Topica. Drugą z tych audycji była nadana w trzech częściach „Mała historia symfonicznego rocka”. I to był audycja, która w 1980 r. wywarła na mnie największe wrażenie z powodu zaprezentowanej w niej muzyki. Pamiętam o niej do chwili obecnej, bo cały jej repertuar nagrałem wówczas na dostępnych mi kasetach magnetofonowych Stilon Low Noise C-90 i C-60. Obecnie uważa się je za bardzo złe, bo szumiały, ale ja i tak się z nich cieszyłem że je posiadam, bo innych nie miałem. Oprócz tego, że nagrałem tę audycję, to jeszcze zapisałem cały jej repertuar, stąd mogę go nawet obecnie odtworzyć, choć nigdzie nie był on publikowany. Jednak nie wiem kto tę audycję przygotował, bo tego wówczas nie zapisałem. Ale też trzeba powiedzieć, że w Polskim Radio przy opisie utworów podawano tylko ich polskie tłumaczenia (angielskie wersje dodałem od siebie). 

W pierwszej części audycji "Mała historia symfonicznego rocka" wyemitowanej w godzinach od 16.15 do 17.00 nadano następujące utwory: „Pytanie” / „Question” (5:40) z albumu „Zagadnienie równowagi” / „A Question of Balance” (1970) oraz „Noce w białej poświacie” / „Night In White Satin” (7:41) z albumu „Dni przyszłości minęły” / „Days Of Future Passed” (1967) – oba nagrania zespołu The Moody Blues, „Wybuch” / „Eruption” (22:35) holenderskiego zespołu Focus z albumu "Moving Waves” (1971) i suitę „Na dworze Karmazynowego Króla” / „In The Court Of The Crimson King” zespołu King Crimson z albumu pod tym samym tytułem wydanego w 1969 r.

W drugiej części tej audycji pomiędzy godziną 19.00 a 19.35 zaprezentowano wybrane utwory z repertuaru zespołu Emerson Lake And Palmer – „Niekończąca się zagadka 1” / „The Endless Enigma 1” (6:37), „Fuga” / „Fugue” (1:57), „Niekończąca się zagadka 2” / „The Endless Enigma 2” (2:00); „Jerozolima” / „Jerusalem” (2:41), „”Toccata” / „Toccata” (7:16), „Nadal mnie podniecasz” / „Still… You Turn Me On (2:59); „Koncert pianistyczny 1” / „Piano Concerto No. 1” (9.18). Utwory te pochodziły z następujących albumów grupy: „Trylogia” / „Trilogy” (1972), „Operacja mózgu” / „Brain Salad Surgery” (1973) i „Dzieła cz. 1” / „Works Volume 1” (1977).

W trzeciej i ostatniej części tej audycji w godz. od 23.05 do 23.50 nadano utwory Ricka Wakemana i Vangelisa. W wypadku Ricka Wakemana były to nagrania: „Katarzyna Aragońska / „Catherine Of Aragon” (3:41), „Anna Klive” / „Anne Of Cleves” (7:50) i „Katarzyna Howard” / „Catherine Howard” (6:35)z albumu „Sześć żon Henryka VIII” / „The Six Wives of Henry VIII (1973); w wypadku Vangelisa były utwory: „Pulstar” (5:44), „Swobodny spadek” / „Freefall” (2:16), „Morze Spokoju” / „Mare Tranquillitatis” (1:47), „Nukleogeneza cz. 1” / „Nucleogenesis Part One” (6:00), „Nukleogeneza cz. 2” / „Nucleogenesis Part 2” (6:06) i „Albedo 0.39” (4:25) - wszystkie z albumu „Albedo 0.39” wydanego w 1976 r.

Dzięki przedstawionym w tej audycji nagraniom stałem się fanem progresywnego rocka, a wiele z prezentowanych w niej nagrań stało się moimi ulubionymi na zawsze. Oczywiście z dzisiejszej perspektywy dobór utworów do tej audycji uznaję za trochę wadliwy, np. w przypadku zespołu Emerson Lake And Palmer. Ja bym na pewno wybrał inne nagrania, ale Autor tej audycji uznał, że najlepsze co może muzycznie człowieka spotkać to współczesna muzyka fortepianowa w wykonaniu Keitha Emersona w „Piano Concerto No. 1”. 

Szczególnie pamiętam zapowiedzi utworów Ricka Wakemana z jego albumu „The Six Wives of Henry VIII (1973), gdzie tytuły poszczególnych utworów były imionami i nazwiskami 6 żon angielskiego króla Henryka VIII Tudora (1491-1547). W tamtym czasie o przełomowej dla Anglii roli tego władcy i tragicznych losach jego żon nie wiedziałem.

W przypadku prezentowanych w audycji nagrań Vangelisa szczególnie w pamięci utkwił mi tytuł dwuczęściowego utworu „Nucleogenesis”. Zastanawiałem się wtedy co to jest takiego ta nukleogeneza? Teraz już wiem, że to zbiór procesów, w wyniku których powstały wszystkie istniejące w przyrodzie odmiany jąder atomowych. Ale myślę, że nawet obecnie nie jest to termin powszechnie znany.

Pod względem czysto muzycznym największe wrażenie zrobiła na mnie suita „Eruption” holenderskiego zespołu Focus (światowa okładka tej płyty różniła się od holenderskiej, ale wtedy tego nie wiedziałem) oraz utwór „In The Court Of The Crimson King” zespołu King Crimson, który zapamiętałem z powodu jego majestatycznego i tajemniczego brzmienia. W przyszłości zaskoczył mnie fakt, że liderem King Crimson był gitarzysta Robert Fripp, a nie kompozytorzy tego utworu, czyli Ian McDonald i Pete Sinfield, bo to oni właśnie zostali zaakcentowani w wypowiedzi spikera przed jego prezentacją w radiu.

Podsumowując te wspomnienia mogę powiedzieć, że dzięki tej audycji szczęśliwie zakończyłem wtedy dzień, a potem przez następne kilka lat cieszyłem się nagraną z niej muzyką odtwarzaną przez m nie z kaset jakie wtedy nagrałem.

Muzyka w Polskim Radiu 40 lat temu (VIII 1985 r.)

 

Poniżej wspomnienie o wybranych audycjach i płytach muzycznych prezentowanych w Polskim Radio w sierpniu 1985 r., a więc 40 lat temu. Analiza danych repertuarowych tych audycji wskazuje, że pamiętany obecnie najbardziej "Wieczór płytowy" nie koniecznie miał najlepszy repertuar.

PROGRAM III PR

Audycja: „Nowa płyta”
Przygotowanie i prowadzenie:
Jan Chojnacki, Roman Rogowiecki, Andrzej Paweł Wojciechowski
Niedziela, w godz. od 14.15 do 15.00

1985.08.04 Shirley Bassey – „I Am What I Am" (1984)
1985.08.11 Lonnie Mack – „Strike Like Lightning” (1985)
1985.08.18 John Parr – „John Parr” (1984)
1985.08.25 The Adventures – „Theodore And Friends” (1985)


Audycja: „W tonacji Trójki” (środowa)
Przygotowanie i prowadzenie: Leszek Adamczyk, Jerzy Janiszewski
Środa, w godz. 12.05 do 13.00

1985.08.07 Talking Heads – „Stop Making Sense” (1984)
1985.08.14 New Order – „Low-Life” (1985)
1985.08.21 Gene Loves Jezebel – „Immigrant” (1985)
1985.08.28 Clan Of Xymox – „Clan Of Xymox” (1985)


Audycja: „Zapraszamy do Trójki” (sobotnia)
Przygotowanie i prowadzenie: Leszek Adamczyk
Sobota, w godz. od 16.00 do 19.00

1985.08.03 Mountain – „Go For Your Life” (1985) + 3 inne utwory
1985.08.10 Sade – „Diamond Life” (1984)
1985.08.17 Roger Hodgson, David Knopfler, Chris Rea, Kenny Loggins, Tina Turner, Bronski Beat i inni
1985.08.24 Paul Simon - Allergies, Art Garfunkel – „Watermark” (1978)
1985.08.31 Art Garfunkel - 2 nagrania, Paul Simon – „Hearts And Bones” (1983)


Audycja: „Kanon muzyki rockowej”
W ramach niedzielnego bloku „Baw się razem z nami” w godz. od 19.05 do 21.00
Przygotowanie: Piotr Kaczkowski
Prowadzenie: Leszek Adamczyk

1985.08.04 Aynsley Dunbar Retaliation – „Dr. Dunbar's Prescription” (1968)
1985.08.11 Mc Donald And Giles – „Mc Donald And Giles” (1970)
1985.08.18 Free – „Free Live!” (1971)
1985.08.25 Led Zeppelin – „IV” (1971)


Audycja: „Katalog nagrań”
Przygotowanie: Grzegorz Wasowski
Prowadzenie: spiker dyżurny
Poniedziałek, w godz. od 20.00 do 20.45

1985.08.05 Kate Bush – „Never For Ever” (1980) (dokończenie), Kate Bush – „The Dreaming” (1982), 4 utwory)
1985.08.12 Kate Bush – „The Dreaming” (1982) (dokończenie), Kate Bush – utwory: Wuthering Heights, Babooshka, Hammer Horror, Wow
1985.08.19 Flash And The Pan – „Flash And The Pan” (1978)
1985.08.26 Flash And The Pan – „Lights In The Night” (1980)


Audycja: „Minimax”
Przygotowanie i prowadzenie: Piotr Kaczkowski
Czwartek, w godz. od 20.00 do 20.45

1985.08.01 Thin Lizzy – „Live And Dangerous” (1978), 1 płyta
1985.08.08 Thin Lizzy – „Live And Dangerous” (1978), 2 płyta
1985.08.15 Rush – „Exit... Stage Left” (1981), 1 płyta
1985.08.22 Rush – „Exit... Stage Left” (1981), 2 płyta
1985.08.29 Skin The Peeler – „Skin The Peeler” (1984) + inne nagrania


Audycja: „Studio nagrań”
Przygotowanie i prowadzenie: Jerzy Kordowicz
Środa, w godz. od 20.00 do 20.45

1985.08.07 EQ (grupa polska), wywiad i nagrania, Gabor Presser – „Electromantic”, 2 utwory
1985.08.14 Omni – „Omni” (1985), Kitaro - 1 utwór
1985.08.21 Kitaro – „Oasis” (1979)
1985.08.28 Kitaro – „Oasis”, dokończenie, Intense – „Triad” (1985), fragment


Audycja: „Cały ten rock”
Przygotowanie i prowadzenie: Roman Rogowiecki, Marek Wiernik
Wtorek, w godz. od 20.00 do 20.45

1985.08.06 The Very Things – „The Bushes Scream While My Daddy Prunes” (1984)
1985.08.13 The Exploited – „On Stage” (1982), The Accused - 2 utwory
1985.08.20 Robyn Hitchcock – „Phegmania” (1985), Talking Heads - Road To Nowhere
1985.08.27 Talking Heads - Psychokiller, „Remain In Light” (1980), 2 strona, „Stop Making Sense” (1984), 4 utwory

PROGRAM II PR

Audycja: „Wakacyjny Klub Stereo”
Przygotowanie: Bogdan Fabijański, Magdalena Konopka, Anna Domańska, Tomasz Beksiński, Romuald Jakubowski, Włodzimierz Kleszcz
Prowadzenie: Andrzej Paweł Wojciechowski, Janusz Katz
Poniedziałek-piątek, w godz. od 18.30 do 19.30

1985.08.01 Różni wykonawcy: Ewa Demarczyk
1985.08.02 The Jacksons – „Victory” (1984)
1985.08.05 The Twins – „Until The End Of Time” (1985)
1985.08.06 Pseudo Echo – „Autumnal Park” (1984)
1985.08.08 Men At Work – „Two Hearts” (1985)
1985.08.09 Dead Or Alive, Tears For Fears i The Damned, Rezerwat
1985.08.12 Maanam – „Wet Cat” (1985)
1985.08.13 Dan Fogelberg – „Windows And Walls” (1984)
1985.08.14 Christine McVie – „Christine McVie” (1984)
1985.08.15 Barry Gibb – „Now Voyage” (1984)
1985.08.16 Rick Springfield – „Tao” (1985)
1985.08.19 Chuck Mangione – „Disguise” (1984)
1985.08.20 Lee Ritenour – „Banded Together” (1984)
1985.08.21 Arthur Blythe – „Put Sunshine In It” (1985)
1985.08.22 Ramsey Lewis & Nancy Wilson – „Ramsey & Nancy” (1984)
1985.08.23 Al Jarreau – „High Crime” (1984)
1985.08.26 Burning Spear – „Resistance” (1985)
1985.08.27 King Sunny Ade – „Aura” (1984)
1985.08.28 Lonnie Mack – „Strike Like Lightning” (1985)
1985.08.29 Deadline - „Down By Law” (1985)
1985.08.30 Gil Scott Heron – „Moving Target” (1982)


Audycja: „Wieczór płytowy”
Przygotowanie i prowadzenie: Tomasz Szachowski, Janusz Kosiński, Andrzej Paweł Wojciechowski, Marek Gaszyński
Niedziela, w godz. od 22.10 do 0.10

1985.08.04 Them – „Them & Van Morrison” (1982), The Moody Blues – „Out Of This World” (1979), składanka

1985.08.11 Scritti Politti – „Cupid & Psyche '85” (1985), R.E.M. – „Fables Of The Reconstruction / Reconstruction Of The Fables” (1985), Lady Pank – „Drop Everything” (1985), 1 strona

1985.08.18 The Beatles – „Please Please Me” (1963), „A Hard Day's Night” (1964), „Help!” (1965), Ray Charles, 4 utwory; nagrania nadano z płyt CD

1985.08.25 George Jones – „First Time Live” (1985), Willie Nelson & Faron Young – „Funny How Time Slips Away” (1985), Ricky Skaggs – „Favorite Country Songs” (1985)

Audycja: „Muzyka dla kolekcjonerów”
Przygotowanie i prowadzenie: Mirosława Płaczek, Magdalena Konopka
Niedziela, w godz. od 12.00 do 13.05

1985.08.04 Robin Gibb – „Secret Agent” (1984), Seweryn Krajewski – wybrane nagrania
1985.08.11 Scorpions – „Blackout” (1982), Cytrus – wybrane nagrania
1985.08.18 Eurythmics – „Sweet Dreams” (1983), Urszula – wybrane nagrania
1985.08.25 The Beatles – „Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band” (1967), Czesław Niemen i Akwarele – wybrane nagrania


Audycja: „Muzyka młodych”
Przygotowanie i prowadzenie: Marek Gaszyński + zaproszeni goście
Poniedziałek, w godz. od 15.10 do 16.00

1985.08.05 Znöwhite – „All Hail To Thee” (1984), Pretty Maids – kilka nagrań
1985.08.12 AC/DC – „High Voltage” (1976)
1985.08.19 Bullet – „No Mercy” (1983)
1985.08.26 Madame X, Savage Grace


Audycja: „Muzyka na syntezatory”
Przygotowanie i prowadzenie: Jerzy Kordowicz
Piątek, w godz. 15.30 do 16.00

1985.08.02 Ryuichi Sakamoto – „B2 Unit” (1980), 2 strona + inne nagrania
1985.08.09 Władysław Komendarek - Otwarta galaktyka + inne utwory
1985.08.16 Władysław Komendarek – różne utwory
1985.08.23 Klaus Schulze – „Mirage: (1977), 1 strona
1985.08.30 Klaus Schulze – „Mirage” (1977), 2 strona

„Z niezapomnianych koncertów…” - wspomnienie o cyklu audycji nadanych w Programie III PR w dniu 23 XI 1980 r.

W niedzielę 23 XI 1980 r. w Jastrzębiu-Zdroju, gdzie mieszkałem, była typowo późnojesienna pogoda z temperaturą wynoszącą od 9-10 stopni C, dużym zachmurzeniem i mgłami przy wilgotności od 52 do 82% i porywach wiatru od 2 do 7 m/s. Nie była to więc pogoda sprzyjająca przebywaniu na świeżym powietrzu, ale za to mocno depresyjna. Ja byłem wtedy typowym nastolatkiem zbuntowanym wobec świata i Rodziców, a zwłaszcza wobec Ojca, naiwnym i pewnym swej mądrości, do której tak naprawdę wiele mi brakowało. Odliczałem też dni do swoich 17 urodzin, które miały przypaść w grudniu, bo wraz z nimi miałem stać się jeszcze bardziej dorosły. W porównaniu ze mną redaktorzy muzyczni Polskiego Radia przygotowujący audycje muzyczne jakich słuchałem byli już wtedy prawdziwymi „starcami” bo np. Marek Gaszyński miał wtedy 41 lat, a Piotr Kaczkowski miał 34 lata.

Nastolatki żyjące w Polsce w 1980 r. miały znacznie mniej możliwości rozrywki niż pokolenie żyjące obecnie. Niektórych z tych rozrywek nie było, bo ludzie w kraju byli zbyt biedni aby je nabyć (np. przenośnego odtwarzacza kasetowego Walkman firmy Sony, który sprzedawano na Zachodzie od 1979 r.), a innych nie było, bo po prostu jeszcze ich nie wymyślono (np. domowych komputerów i gier do nich). Były oczywiście gry telewizyjne, ale w Polsce raczej mało kto miał do nich dostęp. Natomiast komputery oczywiście były, ale te ówczesne o wielkości szafy z dużymi obracającymi się taśmami jako nośnikiem danych były nieporęczne i drogie, stąd używano ich wyłącznie w wielkich firmach np. w elektrowniach czy kopalniach. Tym bardziej nie było czegoś takiego jak smartfony umożliwiające mobilną rozrywkę, a więc nie tylko słuchanie muzyki i oglądanie filmów ale mające też dostęp do Internetu z jego ogromnymi możliwościami. Telewizji kablowej o masowym zasięgu nie było nawet w Stanach Zjednoczonych, a jak była to służyła do czego innego (umożliwiała ludziom oglądanie telewizji gdy normalne anteny na to nie pozwalały).

Do głównych form spędzania wolnego czasu pokolenia nastolatków żyjących w 1980 r. należały m.in. takie rozrywki jak sport, gry planszowe, słuchanie muzyki i oglądanie filmów, ale także picie alkoholu i palenie papierosów. Młodzież na Zachodzie słuchała głównie muzyki z płyt winylowych lub oryginalnie nagranych kaset magnetofonowych, które były tam relatywnie tanie. Muzyka była wówczas ważną i bardzo dochodową częścią szeroko pojętej rozrywki na Zachodzie. Z tego powodu publikowane tam cyklicznie rankingi sprzedaży płyt były głównym źródłem informacji dla koncernów z branży muzycznej na temat tego co aktualnie się sprzedaje w muzyce i na czym można najlepiej zarobić. Jednak polskie komusze władze nie traktowały przemysłu rozrywkowego poważnie i uważały ten segment gospodarki wyłącznie w instrumentalny sposób jako jeszcze jedno narzędzie indoktrynacji społeczeństwa.

W Polsce i innych krajach socjalistycznych młodzież muzyki słuchała głównie dzięki programom radiowym, bo na zakup zachodnich płyt i kaset mało kto mógł sobie pozwolić. Dlatego audycje muzyczne Polskiego Radia tego czasu były takie ważne i są tak pamiętane przez moje pokolenie. Oczywiście ludzie z mojego pokolenia chętnie oglądali też telewizję, ale nie było w niej zbyt wielu dobrych programów, a już na pewno zachodnich markowych filmów. Te można było niekiedy zobaczyć w polskich kinach, pod warunkiem że polski dystrybutor je wcześniej do nich sprowadził. Jednak dobre stacjonarne kina istniały tylko w większych miastach, więc jak ktoś z prowincji chciał zobaczyć wyświetlany w nich film, to musiał wpierw tam pojechać, co przy słabej komunikacji nie było takie proste.

Wszyscy ci, którzy z własnej woli, a w większości z konieczności siedzieli tego dnia we własnych domach mieli do wyboru rozrywkę przygotowaną im przez Państwo w ramach programu telewizyjnego i radiowego. Program TVP na obu dostępnych kanałach przedstawiał się następująco (od godzin popołudniowych do nocnych):

Program 1 TVP:
13.40 Dla dzieci „Czarodziejska lampa Aladyna” (widowisko teatralne)
14.45 „Z kamerą wśród zwierząt” – „Ślady prehistorii"
15.25 Losowanie Dużego Lotka
15.40 „Piórkiem i węglem” - Architektura grobów królewskich (prof. W. Zin)
16.05 Telewizyjny koncert życzeń
16 50 „Tele-Echo” – Talk show Ireny Dziedzic
17.50 Puchar Interwizji w gimnastyce artystycznej
20.10 Serial: „Henryk IV król Francji” – „.Droga do tronu” (3 odcinek), film historyczny TV francuskiej
21.10 Sportowa niedziela
21.40 „Dancing” — śpiewa Krystyna Janda
22.05 „Z muzyką przez lata” - program z udziałem Jerzego Waldorfa

Program 2 TVP:
14.10 „Przygoda na Saharze” – film dokumentalny
14.50 W starym kinie „Kochana rodzinka”, komedia produkcji USA
16.05 Teatr Telewizji: Jerzy Mikke „Niebezpiecznie panie Mochnacki” reż. Jerzy Krassowski
17.50 Z pierwszej ręki - prof. dr Ryszard Gryglewski
18.40 Andrzej i Eliza - program rozrywkowy
19.00 Nagrodzone na festiwalu - „Jedyna”
19.30 Dziennik Telewizyjny
20.10 Spotkanie z gwiazdą, „Wyśpiewać życie” - Roberta Flack
21.10 Kino bez granic „Do Bako na tamten brzeg”
23.15 Bajka dla dorosłych - „Parę funtów szczęścia”.

Jak z tego wynika ówczesna oferta programowa, w tym filmowa TVP była więcej niż skromna, a największymi atrakcjami filmowymi był film „Kochana rodzinka” („Our Relations”) z Flipem i Flapem dosłownie w „starym kinie” bo pochodzący z 1936 r. i odcinek francuskiego serialu historycznego o królu Francji Henryku IV. Ten ostatni serial był ciekawy, ale też ograniczony możliwościami produkcji telewizyjnej.

Nie specjalnie lepiej prezentowała się w tym dniu popołudniowa ramówka wszystkich programów Polskiego Radia:

Program I PR
13.30 Studio Gama
14.30 Słuchowisko radiowe: „W Jezioranach” (kolejny odcinek)
15.00 Koncert życzeń
16.10 Teatr PR „W Innym mieście”
16.50 Radiowe orkiestry przed mikrofonem
17.15 Studio Młodych
18.00 Komunikaty Totalizatora Sportowego
18.07 Muzyka rozrywkowa
19.00 Przy muzyce o sporcie
20.00 Koncert życzeń
21.05 Mini- magazynek
22.00 Z płyt Gila Evansa
22.20 Moja audycja muzyczna
23.05 Informacje sportowe
23.15 Rewia piosenek
23.40 Big Band Buddy Richa
0.11-4.00 Noc z melodia i piosenką.

Program II PR
13.00 Teatr PR „Klub kłamców” – słuchowisko
14.35 Langeleik i Cantore - instrumenty ludowe Skandynawii
15.00 Radiowy Teatr Młodych: „Ankieta” – słuchowisko
15.30 Radiowe nagrania miesiąca
16.00 Sławni polscy chopiniści: Radul Koczalski
16.30 Podwieczorek przy mikrofonie
18.00 Poznajmy płyty „Polskich nagrań”
18.35 Felieton publicystyki krajowej
18.50 PKO twój bank, twój doradca
19.00 Recital zespołu Earth Wind and Fire
19.20 Studio Młodych
20.00 Wielcy artyści estrady i kabaretu
21.00 Wojsko – strategia - obronność
21.15 Piosenki żołnierskie
21.30 Warszawska Jesień 80
22.30 Poetycki Koncert Życzeń
23.00 Piękno chorału gregoriańskiego
23.35 Publicystyka międzynarodowa
23.40 Muzyka na dobranoc.

Program III PR
13.20 Przeboje z nowych płyt
14.05 „Kontrapunkt”
14.30 Z muzycznego archiwum
15.00 Urodzeni na początku wieku
15.20 „Chodź schodami do góry” - nowa płyta Carly Simon
16.05 Literackie upodobania
16.15 Z niezapomnianych koncertów zespołu „Doors”
17.00 Zapraszamy do Trojki
19.00 Z niezapomnianych koncertów [zespołu Deep Purple]
19.35 Opera tygodnia: J, F. Haendel „Acis i Galatea”
19.50 Lot nad kukułczym gniazdem (9 odcinek powieści)
20.00 Jazz piano forte
20.40 Poetycki przewodnik po Asyżu
21.00 J. P. Rampoi i R. Veyron-Lacroix grają sonaty J. F. Haendla
21.30 Gomółkowe melodie
22.08 Gwiazda siedmiu wieczorów - Eumir Deodato
22.15 Z niezapomnianych koncertów zespołu Genesis
23.00 Wiersze Beaty Obertyńskiej
23.05 Długie te nasze jesienie i inne piosenki Agnieszki Osieckiej
23.50 Gellard: „Wodo i marzenia”
24.00 Między dniem a snem.

Program IV PR
13.30 „Studio stereo zaprasza” (bez podania programu)
14.10 Wersje i kontrowersje
14.40 Muzyka z jednej płyty
15.00 Teatr PR „Baw się ze mną” (słuchowisko)
16.05.-17.30 PROGRAM ROZGŁOŚNI PR KATOWICE
16.05 Omówienie programu, komunikaty
16.10 „Brakujące ogniwo” (cz. 2. słuchowiska)
16.35 Przeboje, do których chętnie wracamy (stereo)
17.00 Stereofoniczny Koncert Życzeń (stereo)
17.29 Komunikat dla górnictwa
17.30 Warszawski Tygodnik Dźwiękowy
18.00 Radiolatarnia
18.30 Między fantazją a nauką „Początek sezonu” (słuchowisko)
19.00 Gioacchino Rossini: „Wilhelm Tell”, opera w 4 aktach (stereo)
22.18 Wiadomości sportowe
22.28 Ciąg dalszy opery
23.00 Koniec programu i hymn.

Jednak studiując przedstawiony powyżej program radiowy z tego dnia należy mieć na uwadze to, że w przypadku Programu IV nadawanego częściowo w systemie stereofonicznym, istniały w nim okienka programów regionalnych. Ja mieszkałem w ówczesnym woj. katowickim, dlatego podałem okienka tego programu dla tego województwa. W innych województwach w tym samym czasie antenowym nadawano zupełnie inne audycje.

Z mojego punktu widzenia najciekawszą propozycją programową Polskiego Radia tego dnia była trzyczęściowa audycja „Z niezapomnianych koncertów…” nadana w Programie III. Była to jedna z audycji popularnego w tej stacji wówczas cyklu monograficznego prezentującego wybrany gatunek muzyczny, wytypowanych wykonawców czy – tak jak tutaj – inny wybrany temat (w tym wypadku płyty koncertowe). Ja tę audycję pamiętam szczególnie, bo w całości ją wtedy nagrałem i opisałem w swoim nowo założonym notatniku o muzyce. Dzięki tym notatkom dokładnie wiem jaki był repertuar tej audycji i jak brzmiały tytuły nadawanych w niej utworów. A tytuły te zostały podane wyłącznie w języku polskim, jedynie tytuły samych płyt podano także po angielsku. W poniższym zestawieniu przygotowałem jednak tytuły wybranych do audycji utworów ze wszystkich trzech koncertów zarówno po polsku jak i po angielsku. Oczywiście można się zastanawiać, czy do tej audycji wybrano najlepsze dostępne wtedy płyty koncertowe, czy też ich fragmenty, ale to już inny problem.

Program III PR
Audycja: „Z niezapomnianych koncertów…” (3 części)

Przygotowanie i prowadzenie: nieznany redaktor (ale pamiętam że była to kobieta). Z jej zapowiedzi w pamięci utkwiło mi wypowiedziane przez nią zdanie w pierwszej części tej serii audycji, które brzmiało tak: „Zapraszam Państwa na niezapomniane koncerty zespołu Doors” przy czym zaakcentowała i wydłużyła dźwiękowo nazwę tego zespołu.

Część 1 w godz. 16.15 do 17.00
Fragmenty albumu „Absolutely Live” / „Całkowicie na żywo” (1970) zespołu The Doors

Nagrania: 1) Kogo kochasz? / Who Do You Love (8:42), 2) Składanka / Medley (10:35), [Pieśni a Alabamy / Alabama Song, Ten którego wpuszczają tylnym wejściem / Backdoor Man, Miłość się ukrywa / Love Hides, Pięć do jednego / Five To One], 3) Blisko ciebie /Close to You (5:27), 4) Uniwersalna myśl / Universal Mind (4:54), 5) Przedrzej się (na drugą stronę) / Break on Thru (To The Other Side) (7:26), 6) Święto jaszczurki / Celebration of The Lizard (fragment).

Część 2 w godz. od 19.00 do 19.35
Fragmenty albumu „Made in Japan” / „Wyprodukowano w Japonii” (1972) zespołu Deep Purple

Nagrania: 1) Dziwny rodzaj kobiety / Strange Kind Of Women (9:36), 2) Leniwy / Lazy (10:51), 3) Muł / The Mule (9:50)

Część 3 w godz. od 22.15 do 23.00
Fragmenty albumu „Seconds Out” / „Poza sekundy” (1977) zespołu Genesis

Nagrania: 1) Piąta z piątej / Firth Of Firth (8:56), 2) Wiem co lubię (w twojej garderobie) / I Know What I Like (In The Your Wardrobe (8:45), 3) Baranek legł na Broadwayu / The Lamb Lies Down On Broadway (4:59), 4) Katarynka / The Musical Box (3:21)

Audycji tej słuchałem za pośrednictwem wieży Unitra Diora „Kleopatra 2 hi-fi” złożonej ze wzmacniacza DST-102 i tunera DSH-402a i dołączonych do niego fabrycznie kolumn głośnikowych Tosnil ZG 25C. Audycję tę nagrywałem na magnetofonie Unitra ZRK / ZWM Lubartów M-532 SD czyli tzw. tapeciaku, a jako nośnika użyłem dwóch popularnych wtedy kaset: Chemitex Stilon LN C-90 (niebieska) i Chemitex Stilon LN C60 (czerwona). To nie była moja wieża i mój magnetofon, a sprzęt Ojca. Wieżę tę Ojciec kupił na raty w czerwcu 1980 r. na kiermaszu w nieistniejącej już hali sportowej „Okrąglak” w Jastrzębiu-Zdroju zwanej niekiedy jastrzębskim „Spodkiem”. To był dosłownie cud, bo już w lipcu zaczęły się w Polsce strajki, które doprowadziły kraj do całkowitego rozstroju gospodarczego i podobnego sprzętu nie można było już kupić, a tym bardziej na raty.

W okresie świetności muzyki rockowej w latach 70. wszyscy czołowi wykonawcy tego gatunku nagrali i wydali płyty z zapisem swoich koncertów. Były to płyty bardzo pożądanie przez fanów i słuchaczy, bo pozwalały one na zapoznanie się z próbką występów na żywo każdego z takich wykonawców. Nagrania koncertowe ukazywały danego wykonawcę takim jakim on naprawdę był, pokazywały jego umiejętności ale i obnażały wady, stąd takie nagrania nazywano powszechnie „taśmami prawdy”. W szczególności chodziło to, aby nausznie przekonać się, czy dany wykonawca jest faktycznie taki dobry jak go przedstawiały ówczesne media i czy na scenie umie odtworzyć swoje często wyszukane studyjne brzmienie. Oczywiście ludzie na Zachodzie mogli znacznie łatwiej uczestniczyć w koncertach takich wykonawców na żywo, bo we wszystkich cywilizowanych krajach takie organizowano. Jednak w Europie Wschodniej takich koncertów było bardzo mało, bo wymagały one sprowadzenia zachodniego wykonawcy i zapłacenia mu za występ w tzw. twardej walucie, a rząd wolał taką walutę wydać np. na zbrojenia. Z tego powodu fani z tej części świata mogli zapoznać się jedynie z namiastką występów na żywo swoich ulubionych wykonawców za pośrednictwem nagranych przez nich płyt koncertowych. To dlatego tego rodzaju płyty z zapisem różnych koncertów były wtedy popularne i bardzo cenione. Gdy w latach 80. na masową skalę wprowadzono nagrywanie koncertów na wideo, a potem sprzedawano tak nagrane koncerty na kasetach VHS unikalność albumów koncertowych nagranych jedynie w postaci dźwiękowej znacząco zmalała. Potem nadeszła era płyt DVD i wydawanie filmów z koncertów stało się swego rodzaju sportem. Przy obecnej dostępności muzyki w Internecie, w tym zapisów koncertów w postaci cyfrowej, dawne płyty koncertowe są już tylko historią a same te albumy ostatecznie zatraciły swą pierwotną unikalność. Ale w czasach mojej młodości takie płyty koncertowe były wielką atrakcją i wiedziałem to nawet ja, choć byłem wtedy jedynie nastolatkiem. Marzyłem sobie, że może kiedyś, że w bliżej nieokreślonej przyszłości, także kupię sobie choćby kilka takich albumów koncertowych swych ulubionych wykonawców.

Prezentowana w tych trzech audycjach muzyka bardzo mi się podobała i myślę, że cieszyła także wielu innych radiosłuchaczy, którzy jej wtedy słuchali i ją nagrywali na kasetach lub szpulach. Ale jestem też przekonany, że większość ludzi żyła jednak problemami dnia codziennego ówczesnej Polski i świata. A były to problemy poważne i wręcz egzystencjalne.

W prasie podano, że komunistyczny Sejm PRL na sesji rozpoczętej we czwartek 20 listopada wysłuchał i przyjął do wiadomości informację rządu o aktualnej sytuacji w rolnictwie i jego zamierzeniach w zmianie gospodarki żywnościowej, a także informację o realizacji porozumień zawartych z przedstawicielstwami załóg robotniczych.

Głównym problemem Polski tego czasu było stale wzrastające zadłużenie zagraniczne Polski. Na początku września 1980 r. rząd ujawnił, że kraj ma 20 mld dolarów długu zagranicznego, a w listopadzie podano, że w ciągu samych tylko 10 miesięcy 1980 r. zaległości w realizacji planów eksportu wyniosły 3,5 mld złotych dewizowych. Dług ten nie tylko się nie zmniejszał, ale jeszcze narastał, bo z powodu braków wielu artykułów rząd musiał je importować do kraju za kolejne pożyczki (jednym z nich było zboże).

Z tego powodu jesienią 1980 r., wszyscy w Polsce martwili się narastającym w kraju kryzysem gospodarczym objawiającym się brakami artykułów potrzebnych do życia, w tym żywności. W prasie podano, za ministrem rolnictwa Leonem Konicą, że w najbliższym czasie nie można spodziewać się możliwości poprawy zaopatrzenia rynku w żywność, nawet po skorygowaniu w czerwcu tegoż roku wcześniejszych wyższych prognoz. Powodem tego, zdaniem rządu, były mniejsze zbiory zbóż o 3,2 mln ton, ziemniaków o 18 mln ton, buraków cukrowych o 6,6 mln ton, roślin oleistych o 340 tys. ton. W sumie oznaczało to spadek produkcji o 19% w stosunku do 1979 r. (zboża było mniej o 5 mln ton). Brak pasz i niekorzystne dla rolników wyceny kosztów produkcji rolnej sprawiły, że spadło też pogłowie zwierząt hodowlanych (bydła i trzody chlewnej), a tym samym skup żywca o 160 tys. ton. Dla klientów oznaczało to poważne braki podstawowych artykułów żywnościowych w tym chleba i mięsa.

Poważną konsekwencją ograniczonego skupu produktów rolnych było też zmniejszenie produkcji wielu wyrobów, co spowodowało braki różnych artykułów spożywczych na rynku żywnościowym. W szczególności chodziło tutaj o zmniejszenie produkcji cukru i mączki ziemniaczanej i syropu ziemniaczanego potrzebnych do produkcji słodyczy: cukierków, budyni i kisieli, ale stwierdzono też braki surowców do produkcji przetworów owocowo-warzywnych, napojów, piwa, mleka w proszku i zagęszczonego. Jednocześnie w wyniku zmniejszonego zaopatrzenia ludności miast w ziemniaki wystąpił wzrost zapotrzebowania na mąkę, chleb, makarony i kasze. Z kolei zmniejszony skup trzody i jej ubój w niższych wagach spowodował pogorszenie w dostępności tłuszczów zwierzęcych (smalcu i masła), co wzmogło zapotrzebowanie na tłuszcze roślinne. W związku z brakiem mięsa i wędlin rząd przygotowywał się do jego sprzedaży na kartki, a w celu zwiększenia ich dostępności nakazał zmniejszenie ich asortymentu ale też polepszenie jakości wyrobów wędliniarskich. W perspektywie mających nadejść za miesiąc Świat Bożego Narodzenia i wzmożonego zapotrzebowania na wszystkie wspomniane powyżej artykuły spożywcze nie brzmiało to za dobrze dla przeciętnego konsumenta.

Niespokojnie było też w polityce. Władze komunistyczne myślały jak zachować monopol na władzę i ją utrzymać, a jednocześnie zrealizować postulaty zawarte w porozumieniach z robotnikami zawartymi w Gdańsku, Szczecinie i Jastrzębiu-Zdroju. Intensywnie myślano też nad tym jak zneutralizować powstały spontanicznie wielki ruch społeczny NSZZ „Solidarność”. Ówczesny I Sekretarz PZPR Stanisław Kania i Minister Obrony Narodowej Wojciech Jaruzelski planowali rozbić ten ruch od wewnątrz poprzez zainstalowanych w nim agentów, ale twardogłowi w partii np. Stefan Olszowski (w woj. katowickim taką osobą był tutejszy ówczesny I sekretarz KW PZPR Andrzej Żabiński) dążyli do siłowego zlikwidowania opozycji demokratycznej. Rozprawy z nią domagały się też od rządu polskiego bratnie kraje socjalistyczne na czele z ZSRR, a zwłaszcza komunistyczne NRD i Czechosłowacja. Z wielką krytyką życia na kredyt i tolerowaniem własności prywatnej w rolnictwie w Polsce wystąpiła też Rumunia. Niedługo później, bo w dniu 5 XII 1980 r. z inicjatywy Ericha Honeckera (I Sekretarz KC SED w NRD) zorganizowano w Moskwie zebranie przywódców państw Układu Warszawskiego na którym omawiano plany interwencji wojskowej UW w Polsce. Na szczęście nie doszło do niej z powodu ostrzeżeń USA skierowanych do ZSRR.

Ludzie w Polsce jednak wtedy o tym nie wiedzieli i cieszyli się tym, że w ramach odwilży posierpniowej w woj. katowickim zwrócono wówczas większą uwagę na kwestie stanu środowiska i konieczność jego ochrony. Wcześniej wiedziano o tym, ale informacje na temat były cenzurowane. Przy tej okazji podano m.in. że zanieczyszczenia pyłowe produkowane przez przemysł w woj. katowickim ponownie zwiększyły się w drugiej połowie lat 70. z 611 tys. ton w 1975 r. do 682 tys. ton w 1979 r. W tym samym czasie przybyło też hałd i nieużytków. Wszystko to miało wpływ nie tylko na krajobraz ale i na zdrowie ludzi i zwierząt.

Ogromne trudności gospodarcze Polski tego czasu potęgowane były przez liczne strajki i zmniejszoną dyscyplinę pracy. Pomimo tego, tematem dnia była dyskusja nad obiecanym wprowadzeniem przez rząd wszystkich wolnych sobót w 1981 r. Rząd już wiedział o tym, że jest to niemożliwe w pełnym wymiarze z powodu niskiej wydajności pracy i kryzysu, ale robotnicy ośmieleni wcześniejszymi ustępstwami władzy nadal żądali ich wprowadzenia. Wskazywano też na to, że nie dla wszystkich pracujących, nawet przy wszystkich wolnych sobotach, taka sobota będzie dniem bez pracy, gdyż choćby handel i instytucje kultury i rekreacji muszą być czynne i ktoś je musi obsługiwać. Wolne nie dotyczyło też branż o tzw. ruchu ciągłym, np. energetyki, szpitali itp.

W wiadomościach ze świata donoszono m.in. o wizycie kanclerza Helmuta Schmidta w Stanach Zjednoczonych i jego spotkaniu z prezydentem Carterem, o rozpoczęciu we czwartek mijającego tygodnia 254 posiedzenia rokowań wiedeńskich pomiędzy Wschodem i Zachodem, o rozpoczęciu w Pekinie procesu tzw. Bandy Czworga, czyli byłych wysokich rangą członków KPCh oskarżonych o doprowadzenie pod lewackimi hasłami do masowych mordów w kraju w okresie tzw. rewolucji kulturalnej (najbardziej znaną postacią z tej grupy była i Jiang Qing zwana wtedy Ciang Cing, wdowa po Mao Zedongu), o rozpoczęciu misji premiera Szwecji Olafa Palme w imieniu ONZ w Teheranie w celu doprowadzenia do zakończenia wojny z Irakiem, czy też o spotkaniu w Białym Domu w Waszyngtonie prezydenta elekta Ronalda Reagana z urzędującym prezydentem USA Jimi Carterem.

W prasie z tego czasu można było też przeczytać o wielkim sukcesie Witolda Lutosławskiego w Londynie, gdzie w Sali Royal Festival Hall odbyła się światowa premiera jego nowego dzieła – koncertu na obój i harfę. Zainteresowani mogli przeczytać w „Trybunie Robotniczej” kolejny odcinek powieści Irwina Shawa „Pogoda dla bogaczy”, a miłośnicy filmu mieli do wyboru na terenie województwa katowickiego bogaty repertuar kinowy (to bogactwo było oczywiście bardzo umowne, bo wiele filmów, choćby z racji kryzysu nie było wtedy dostępnych w kraju). Przykładowo w kinie „Kosmos” w Katowicach wyświetlano wówczas film „Rocky II”, a w kinie „Światowid” amerykański dramat „Zwolnienie warunkowe”. W kinie „Bajka” w Gliwicach wyświetlano francuski film „Przypływ uczuć”, a w sali „Kino-Teatr X” angielsko-amerykański horror sci-fi „Obcy 8 pasażer Nostromo”. W kinie „Panorama” w Jastrzębiu-Zdroju (gdzie mieszkałem) widzowie musieli się zadowolić radzieckim filmem „Niech żyje Meksyk”. W kinie „Czar” w Wodzisławiu Śląskim wyświetlano amerykański dramat muzyczny „Hair”, a w kinie „Ślązak” w Rybniku francuski film „Pierwsza miłość”. Generalnie w polskich kinach tego czasu wyświetlano filmy, które już wcześniej nabyto, bo na zakup nowości ze świata filmu zachodniego nie było pieniędzy.

Mam nadzieję, że ten dość obszerny tekst przywołał także własne wspomnienia muzyczne Czytelników tego opracowania. Bo czym by były wspomnienia muzyczne bez kontekstu w jakim powstały? To moje wspomnienie sprzed 44 lat, a więc naprawdę z odległych już czasów, gdy ja byłem młody, a radio i muzyka miały znacznie większe znaczenie dla ludzi niż obecnie.

Muzyczne wakacje w Polskim Radiu 40 lat temu (lato 1984 roku)

 

Ten artykuł dotyczy wspomnienia o płytach prezentowanych w wybranych audycjach muzycznych Polskiego Radia na przełomie lipca i sierpnia 1984 r., a więc dokładnie 40 lat temu.

Program II Polskiego Radia (stereo)

Audycja „Muzyka dla kolekcjonerów nagrań”:
Przygotowanie i prowadzenie: Mirosława Płaczek?
29 VII 1984 r. (niedziela): The Rolling Stones – „Aftermath” (1966)
5 VIII 1984 r.(niedziela): Cat Stevens – „Catch Bull At Four” (1972)

Audycja: „Z jednej płyty”
Przygotowanie i prowadzenie: Krystyna Rejnowicz
26 VII 1984 r. (czwartek): Yes – „90125” (1983), 2 strona płyty
2 VIII 1984 r. (czwartek): Yes utwór "Hearts" + Carpenters „Voice Of The Heart” (1983), tylko 4 utwory

Audycja: „Klub Stereo”
Przygotowanie i prowadzenie: nieznany redaktor
31 VII 1984 r. (wtorek): Spooky Tooth – „Spooky Two” (1969)
7 VIII 1984 r.(wtorek): Iron Butterfly – „In A Gadda Da Vida” (1968)

Audycja: „Wieczór płytowy”
Przygotowanie i prowadzenie: Marek Gaszyński i Włodzimierz Kleszcz
29 VII 1984 r. (niedziela): Dire Straits – „Dire Straits” (1978), 2 strona płyty, Mike Oldfield – „Crises” (1983), Robert Plant – „The Principle Of Moments” (1983), Barclay James Harvest – „Victims Of Circumstances” (1984)
5 VIII 1984 r.(niedziela): Bob Marle & The Wailers – „The Legend” (1984), Miles Davis – „Decoy” (1984)


Program III Polskiego Radia (stereo od 24 VII 1984 r.)

Audycja: „Nowa płyta”
Przygotowani i prowadzenie: nieznany redaktor
29 VII 1984 r. (niedziela): Willie Nelson – „Without A Song” (1983)
5 VIII 1984 r. (niedziela): Bruce Springsteen – „Born In The USA” (1984)

Audycja: „Katalog nagrań”
Przygotowanie: Grzegorz Wasowski; prowadzenie: nieznany redaktor,
30 VII 19084 r. (poniedziałek): The Police – „Ghost In The Machine” (1981), dokończenie + „Synchroncity” (1983), 3 utwory
6 VIII 1984 r.(poniedziałek): The Police – „Synchronicity” (1983), dokończenie + utwory innych wykonawców

Audycja: „Cały ten rock”
Przygotowanie i prowadzenie: Roman Rogowiecki, Marek Wiernik
31 VII 1984 r. (wtorek): Grandmaster Flash & The Fourious Five – „”The Message” (1982)
7 VIII 1984 r. (wtorek): Sex Pistols – „Never Mind The Bollocks Here's The Sex Pistols” (1977), 1 strona płyty + Joy Division – „Unknown Pleasures” (1979), 1 strona płyty

Audycja: „Kanon muzyki rockowej”
Przygotowanie i prowadzenie: Piotr Kaczkowski
30 VII 1984 r. (poniedziałek): Bob Marley & The Wailers – „The Legend” (1984)
6 VIII 1984 r. (poniedziałek): Grand Funk Railroard – „On Time” (1969)

Audycja: „Mini-max”
Przygotowanie i prowadzenie: Piotr Kaczkowski
26 VII 1984 r. (czwartek): The Waterboys – „A Pagan Place” (1984)
2 VIII 1984 r. (czwartek): Vanilla Fudge – „Mystery” (1984).

Lato 1984 r. było dla mnie przełomowe w moim życiu, bo po trzech latach pracy na kopalni z końcem września tegoż roku zwolniłem się z niej a od 1 października rozpocząłem pierwszy rok studiów stacjonarnych na kierunku „historia” na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Jednak przez cały lipiec, sierpień i wrzesień martwiłem się tym, jak dam sobie radę na tej uczelni, a także tym - jak zmieni się moje życie. Tym rozmyślaniom i dalszemu chodzeniu do pracy na kopalni towarzyszyła mi wtedy muzyka z radia, bo innej nie miałem. W tym także wymienione powyżej płyty, z których niektóre obecnie mam na CD i których do dzisiaj bardzo chętnie słucham.

Częstotliwości nadawcze programów Polskiego Radia w VIII 1980 r.

 

Powyżej wykaz wszystkich częstotliwości nadawczych wszystkich programów Polskiego Radia w sierpniu 1980 r., zarówno ogólnopolskich jak i lokalnych.  Dane pochodzą z tygodnika "RTV. Radio i Telewizja"  nr 34 z 18-24 VIII 1980 r.